Het geluid van voetstappen ontstaat tussen de ijskorrels. Temperatuur en sneeuwstructuur verklaren waarom winterwandelingen niet altijd hetzelfde klinken.
De eerste stap laat een afdruk achter en maakt een scherp geluid. Bij de tweede gebeurt hetzelfde, terwijl het landschap om je heen stiller dan gewoonlijk lijkt. Dat is geen tegenstelling: het geluid dat de laars veroorzaakt en de manier waarop sneeuw geluid absorbeert, zijn afhankelijk van verschillende verschijnselen. Om ze te begrijpen, moet je het sneeuwdek niet voorstellen als een egaal blok, maar als een structuur van kleine ijsdeeltjes met daartussen ruimtes vol lucht.
Wanneer we er ons gewicht op zetten, verandert die structuur. De korrels bewegen, schuren langs elkaar en worden samengedrukt; sommige verbindingen breken. Deze kleine breuken onder de zool, die zich telkens herhalen, kunnen het vertrouwde knarsen van een winterwandeling veroorzaken.
Kou verandert het gedrag van kristallen
Het Zwitserse instituut voor sneeuw- en lawineonderzoek, SLF, beschrijft sneeuw als een materiaal waarvan het gedrag afhankelijk is van de temperatuur, de structuur en de snelheid waarmee het wordt belast. Bij lage temperaturen kunnen kristallen en hun onderlinge verbindingen bros breken wanneer er snel kracht op wordt uitgeoefend. Veel kleine breuken tegelijk veroorzaken een hoorbaar geluid.
Dichter bij het smeltpunt kan de vervorming juist gemakkelijker plaatsvinden zonder hetzelfde type breuk. Het National Snow and Ice Data Center wijst daarnaast op de rol van wrijving: wanneer korrels bij lagere temperaturen worden samengedrukt, ondervindt hun onderlinge beweging meer weerstand. Dichter bij het smeltpunt neemt deze bijdrage af.
Er bestaat dus geen universele temperatuur waarbij iedere besneeuwde ondergrond geluid begint te maken. Ook de voorgeschiedenis van de sneeuw telt mee. Voetstappen op pasgevallen sneeuw vergelijken met stappen op een veranderde sneeuwkorst is niet hetzelfde experiment waarbij alleen de thermometer is aangepast.
Waarom het landschap na sneeuwval stiller lijkt
Een verse, zachte sneeuwlaag kan een deel van de geluidsgolven absorberen. De ruimtes tussen de kristallen helpen geluiden uit de omgeving te dempen. Als het oppervlak smelt en daarna opnieuw bevriest, waardoor het glad en hard wordt, kan het geluid juist sterker weerkaatsen.
Daarom kunnen we onze laarzen duidelijk horen terwijl het voelt alsof we ons in een gedempte omgeving bevinden. Een voetstap maakt geluid op slechts enkele centimeters van de wandelaar; de omliggende sneeuw verandert de voortplanting van andere geluiden.
Tijdens een wandeling is luisteren naar dit verschil een eenvoudige manier om te merken hoeveel het sneeuwdek verandert. Je hoeft geen afgelegen plek op te zoeken: een rustig, toegestaan stuk wandelroute, een paar stappen in de sneeuw en een vergelijking met het naastgelegen oppervlak zijn voldoende. Dat geluid vertelt iets over een materiaal dat voortdurend verandert, niet alleen over de temperatuur. Het mag echter niet worden gezien als een maatstaf voor de stabiliteit van hellingen of de veiligheid van de route.
Lees ook: Hoe sneeuw tijdens de zomer wordt bewaard.
Nog geen reacties